Vì sao thấp hơn mực nước biển nhưng lưu vực Turpan lại không hề có những hồ nước lớn?

Lưu vực Turpan có độ cao thấp nhất ở Trung Quốc. Lưu vực này cao tới 154 mét dưới mực nước biển nhưng trên thực tế, ở đây lại không hề hình thành những hồ nước lớn.


Trái Đất của chúng ta được bao phủ bởi một lượng lớn nước, đa phần đều ở dạng lỏng như sông hồ, đại dương, nhưng cũng có một số khu vực được bao phủ ở dạng rắn như nước trong sông băng và đất đóng băng, một số tồn tại ở dạng khí, chủ yếu là lượng nước trong bầu khí quyển.


Nước là nguồn sống và sự sống trên hành tinh của chúng ta không thể thiếu sự hiện diện của nước, các hoạt động sản xuất và sinh hoạt của con người chúng ta cũng không thể tách rời khỏi nước, vì vậy con người đã có thói quen sống cạnh những khu vực có nguồn nước từ thời cổ đại. Theo thời gian, lượng tài nguyên nước được con người sử dụng cũng ngày càng tăng.


Vì sao thấp hơn mực nước biển nhưng lưu vực Turpan lại không hề có những hồ nước lớn? - Ảnh 1.

Những dòng chảy trên bề mặt Trái Đất là nguồn tài nguyên nước chính của con người, trong đó sông hồ là nguồn cung cấp nước quan trọng nhất, nhưng đối với hồ thì không phát tất cả chúng đều có thể được sử dụng làm nguồn tài nguyên nước cho sự sống của con người.


Theo tính chất của nước trong hồ, chúng ta có thể chia ra thì hồ nước ngọt và hồ nước mặn.


Ví dụ, hồ Poyang, hồ Dongting và hồ Taihu đều là những hồ nước ngọt, và nhiều hồ trên cao nguyên Thai Hải - Tây Tạng, như hồ Thanh Hải, Namco và Selinco, v.v. Các hồ đó đều là những hồ nước mặn và không thể được sử dụng làm nguồn nước sinh hoạt.


Vì sao thấp hơn mực nước biển nhưng lưu vực Turpan lại không hề có những hồ nước lớn? - Ảnh 2.

Trên thực tế, số lượng hồ ở phía tây bắc Trung Quốc tương đối ít. Có một lưu vực ở phía đông nam Tân Cương gọi là "Lưu vực Turpan". Khu vực này không chỉ nổi tiếng vì nho, mà nó còn sở hữu một độ cao hết sức đặc biệt. Lưu vực này có độ cao 154 mét dưới mực nước biển (thấp hơn mực nước biển 154 mét). Nhưng tại sao với độ cao như vậy lưu vực này lại không có hồ nước lớn nào được hình thành?


Để trả lời câu hỏi này, trước tiên, hãy xem xét lại định nghĩa về một hồ nước. Hồ là những khoảng nước đọng tương đối rộng và sâu trong đất liền. Hồ thường không có diện tích nhất định. Có những hồ rất lớn, diện tích rộng hàng vạn km2 như hồ Victoria ở châu Phi, hồ A-ran ở châu Á, nhưng cũng có những hồ nhỏ chỉ rộng vài trăm m2.


Vì sao thấp hơn mực nước biển nhưng lưu vực Turpan lại không hề có những hồ nước lớn? - Ảnh 3.

Địa hình của lưu vực Turpan là loại địa hình của lưu vực, nghĩa là phần đất thấp và trũng sẽ ở giữa, được bao quanh bởi núi hoặc những vùng đất cao. Trên thực tế, đây là một lưu vực liên núi, thuộc lưu vực rạn nứt được hình thành bởi độ dốc đứt gãy. Tổng diện tích của lưu vực Turpan là khoảng 50.000 km2, trong đó diện tích dưới mực nước biển khoảng 4.050 km2 - chủ yếu nằm ở phía tây của lưu vực Turpan. Nói cách khác, lưu vực Turpan có "cấu trúc lưu vực hồ" rất vượt trội. Nếu lưu vực Turpan có thể trữ nước thì chắc chắn rằng hồ nước tại lưu vực này sẽ có một diện tích khổng lồ, khoảng 4.000 km2 và nó sẽ trở thành hồ nước lớn thứ hai của Trung Quốc chỉ sau hồ Thanh Hải.


Vì sao thấp hơn mực nước biển nhưng lưu vực Turpan lại không hề có những hồ nước lớn? - Ảnh 4.

Hồ Thanh Hải hay hồ Koko Nor là hồ lớn nhất Trung Quốc, đồng thời là hồ nước mặn lớn thứ hai thế giới. Hồ Thanh Hải cũng là hồ rộng nhất không có hệ thống thoát nước ra ngoài tại Trung Quốc. Người Trung Quốc xưa xếp hồ Thanh Hải là Tây Hải trong Tứ Hải cùng với hồ Baikal, biển Hoa Đông và biển Đông.


Tuy nhiên, đây chỉ là trên lý thuyết, bởi vì lưu vực Turpan chỉ sở hữu địa hình lý tưởng nhưng lại thiếu đi một điều kiện nữa để hình thành hồ nước lớn, đó là các thủy vực.


Chúng ta biết rằng nước sẽ chảy từ nơi có địa hình cao xuống nơi có địa hình thấp và lưu vực Turpan có độ cao rất thấp. Nếu có đủ nguồn nước trong khu vực, thì nước sẽ tự nhiên hội tụ vào lưu vực và tạo thành hồ.


Nhưng có một thực tế đó là việc tìm nước trong lưu vực Turpan là một điều "xa xỉ". Không chỉ riêng lưu vực Turpan mà toàn bộ khu vực Tân Cương đều là vùng đất nằm sâu trong đất liền và cách xa biển, nên rất khó để hơi nước từ đại dương có thể tiến tới khu vực này bởi vậy khí hậu được hình thành ở đây là loại khí hậu ôn đới lục địa với mùa đông lạnh, mùa hè nóng và lượng mưa hàng năm cực kì thấp.


Vì sao thấp hơn mực nước biển nhưng lưu vực Turpan lại không hề có những hồ nước lớn? - Ảnh 5.

Lưu vực Turpan kín hơn mặt bằng chung của khu vực Tân Cương do địa hình của lưu vực và lượng mưa hàng năm thưa thớt hơn. Lượng mưa hàng năm chỉ khoảng 16 mm, trong khi đó những khu vực có lượng mưa hàng năm dưới 200 mm được coi là cực kì khô cằn. Nguồn nước trong lưu vực Turpan chủ yếu là từ nước tan chảy của sông băng trên những ngọn núi cao xung quanh nhưng cũng rất hạn chế.


Hơn nữa, lưu vực Turpan có khả năng bốc hơi hết sức mạnh mẽ, với lượng bốc hơi hàng năm là 3000 mm. Do lượng mưa thấp và bốc hơi mạnh trong lưu vực Turpan và thiếu các thủy vực nên đó là những lý do vì sao không thể hình thành một hồ nước khổng lồ ở đây. Tuy nhiên, ở phần thấp nhất của lưu vực Turpan, một hồ nước được hình thành do sự hội tụ của các nguồn nước. Khu vực này rộng khoảng 150 km2, nhưng giờ nó gần như khô ráo quanh năm.





Lấy link







Vi sao thap hon muc nuoc bien nhung luu vuc Turpan lai khong he co nhung ho nuoc lon?


Luu vuc Turpan co do cao thap nhat o Trung Quoc. Luu vuc nay cao toi 154 met duoi muc nuoc bien nhung tren thuc te, o day lai khong he hinh thanh nhung ho nuoc lon.


Trai Dat cua chung ta duoc bao phu boi mot luong lon nuoc, da phan deu o dang long nhu song ho, dai duong, nhung cung co mot so khu vuc duoc bao phu o dang ran nhu nuoc trong song bang va dat dong bang, mot so ton tai o dang khi, chu yeu la luong nuoc trong bau khi quyen.


Nuoc la nguon song va su song tren hanh tinh cua chung ta khong the thieu su hien dien cua nuoc, cac hoat dong san xuat va sinh hoat cua con nguoi chung ta cung khong the tach roi khoi nuoc, vi vay con nguoi da co thoi quen song canh nhung khu vuc co nguon nuoc tu thoi co dai. Theo thoi gian, luong tai nguyen nuoc duoc con nguoi su dung cung ngay cang tang.


Vi sao thap hon muc nuoc bien nhung luu vuc Turpan lai khong he co nhung ho nuoc lon? - Anh 1.

Nhung dong chay tren be mat Trai Dat la nguon tai nguyen nuoc chinh cua con nguoi, trong do song ho la nguon cung cap nuoc quan trong nhat, nhung doi voi ho thi khong phat tat ca chung deu co the duoc su dung lam nguon tai nguyen nuoc cho su song cua con nguoi.


Theo tinh chat cua nuoc trong ho, chung ta co the chia ra thi ho nuoc ngot va ho nuoc man.


Vi du, ho Poyang, ho Dongting va ho Taihu deu la nhung ho nuoc ngot, va nhieu ho tren cao nguyen Thai Hai - Tay Tang, nhu ho Thanh Hai, Namco va Selinco, v.v. Cac ho do deu la nhung ho nuoc man va khong the duoc su dung lam nguon nuoc sinh hoat.


Vi sao thap hon muc nuoc bien nhung luu vuc Turpan lai khong he co nhung ho nuoc lon? - Anh 2.

Tren thuc te, so luong ho o phia tay bac Trung Quoc tuong doi it. Co mot luu vuc o phia dong nam Tan Cuong goi la "Luu vuc Turpan". Khu vuc nay khong chi noi tieng vi nho, ma no con so huu mot do cao het suc dac biet. Luu vuc nay co do cao 154 met duoi muc nuoc bien (thap hon muc nuoc bien 154 met). Nhung tai sao voi do cao nhu vay luu vuc nay lai khong co ho nuoc lon nao duoc hinh thanh?


De tra loi cau hoi nay, truoc tien, hay xem xet lai dinh nghia ve mot ho nuoc. Ho la nhung khoang nuoc dong tuong doi rong va sau trong dat lien. Ho thuong khong co dien tich nhat dinh. Co nhung ho rat lon, dien tich rong hang van km2 nhu ho Victoria o chau Phi, ho A-ran o chau A, nhung cung co nhung ho nho chi rong vai tram m2.


Vi sao thap hon muc nuoc bien nhung luu vuc Turpan lai khong he co nhung ho nuoc lon? - Anh 3.

Dia hinh cua luu vuc Turpan la loai dia hinh cua luu vuc, nghia la phan dat thap va trung se o giua, duoc bao quanh boi nui hoac nhung vung dat cao. Tren thuc te, day la mot luu vuc lien nui, thuoc luu vuc ran nut duoc hinh thanh boi do doc dut gay. Tong dien tich cua luu vuc Turpan la khoang 50.000 km2, trong do dien tich duoi muc nuoc bien khoang 4.050 km2 - chu yeu nam o phia tay cua luu vuc Turpan. Noi cach khac, luu vuc Turpan co "cau truc luu vuc ho" rat vuot troi. Neu luu vuc Turpan co the tru nuoc thi chac chan rang ho nuoc tai luu vuc nay se co mot dien tich khong lo, khoang 4.000 km2 va no se tro thanh ho nuoc lon thu hai cua Trung Quoc chi sau ho Thanh Hai.


Vi sao thap hon muc nuoc bien nhung luu vuc Turpan lai khong he co nhung ho nuoc lon? - Anh 4.

Ho Thanh Hai hay ho Koko Nor la ho lon nhat Trung Quoc, dong thoi la ho nuoc man lon thu hai the gioi. Ho Thanh Hai cung la ho rong nhat khong co he thong thoat nuoc ra ngoai tai Trung Quoc. Nguoi Trung Quoc xua xep ho Thanh Hai la Tay Hai trong Tu Hai cung voi ho Baikal, bien Hoa Dong va bien Dong.


Tuy nhien, day chi la tren ly thuyet, boi vi luu vuc Turpan chi so huu dia hinh ly tuong nhung lai thieu di mot dieu kien nua de hinh thanh ho nuoc lon, do la cac thuy vuc.


Chung ta biet rang nuoc se chay tu noi co dia hinh cao xuong noi co dia hinh thap va luu vuc Turpan co do cao rat thap. Neu co du nguon nuoc trong khu vuc, thi nuoc se tu nhien hoi tu vao luu vuc va tao thanh ho.


Nhung co mot thuc te do la viec tim nuoc trong luu vuc Turpan la mot dieu "xa xi". Khong chi rieng luu vuc Turpan ma toan bo khu vuc Tan Cuong deu la vung dat nam sau trong dat lien va cach xa bien, nen rat kho de hoi nuoc tu dai duong co the tien toi khu vuc nay boi vay khi hau duoc hinh thanh o day la loai khi hau on doi luc dia voi mua dong lanh, mua he nong va luong mua hang nam cuc ki thap.


Vi sao thap hon muc nuoc bien nhung luu vuc Turpan lai khong he co nhung ho nuoc lon? - Anh 5.

Luu vuc Turpan kin hon mat bang chung cua khu vuc Tan Cuong do dia hinh cua luu vuc va luong mua hang nam thua thot hon. Luong mua hang nam chi khoang 16 mm, trong khi do nhung khu vuc co luong mua hang nam duoi 200 mm duoc coi la cuc ki kho can. Nguon nuoc trong luu vuc Turpan chu yeu la tu nuoc tan chay cua song bang tren nhung ngon nui cao xung quanh nhung cung rat han che.


Hon nua, luu vuc Turpan co kha nang boc hoi het suc manh me, voi luong boc hoi hang nam la 3000 mm. Do luong mua thap va boc hoi manh trong luu vuc Turpan va thieu cac thuy vuc nen do la nhung ly do vi sao khong the hinh thanh mot ho nuoc khong lo o day. Tuy nhien, o phan thap nhat cua luu vuc Turpan, mot ho nuoc duoc hinh thanh do su hoi tu cua cac nguon nuoc. Khu vuc nay rong khoang 150 km2, nhung gio no gan nhu kho rao quanh nam.





Lay link

Vì sao thấp hơn mực nước biển nhưng lưu vực Turpan lại không hề có những hồ nước lớn?

Lưu vực Turpan có độ cao thấp nhất ở Trung Quốc. Lưu vực này cao tới 154 mét dưới mực nước biển nhưng trên thực tế, ở đây lại không hề hình thành những hồ nước lớn.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: