Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát?

Virus, xét cho cùng cũng là loài sống ký sinh. Chúng cần vật chủ để sinh tồn, vậy tại sao chúng lại "làm quá" đến mức giết chết cả vật chủ của mình?



Dịch viêm phổi Vũ Hán (Trung Quốc) do virus corona 2019-nCov gây ra hiện đang khiến cả thế giới phải lo sợ. Cho đến thời điểm hiện tại, virus đã giết chết hơn 400 người, lây nhiễm cho tổng cộng hơn 20.000 người tại Trung Quốc cùng 27 quốc gia và vùng lãnh thổ khác.


Nhận định một cách khách quan từ các chuyên gia, nCov tại Vũ Hán dù có tốc độ lan truyền nhanh, nhưng may mắn là chưa nguy hiểm bằng SARS, MERS hay nhiều dịch bệnh đáng sợ khác trong quá khứ. Thậm chí, có những dịch bệnh từng giết đến cả triệu người, biến nhiều nơi thành những vùng đất chết.


Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát? - Ảnh 1.

Nhưng vấn đề nằm ở chỗ, virus xét cho cùng có thể xem là một loài ký sinh, sinh trưởng trong tế bào của sinh vật sống. Chúng cần vật chủ để sinh tồn và lây lan, vậy tại sao chúng lại "làm quá" đến mức giết chết luôn vật chủ của mình? Chẳng lẽ sau hàng tỉ năm tiến hóa, virus không thể nhận ra việc giết chết vật chủ cũng đồng nghĩa với hành vi tự sát?


Chúng ta sẽ cùng đến với đáp án, qua câu trả lời của Matan Shelomi - Cử nhân sinh học từ ĐH Harvard (Hoa Kỳ).


Tại sao các chủng bệnh virus không nhận ra việc giết vật chủ là tự sát? Thực ra là có đấy!


Cảm cúm - kể cả những trận cúm bình thường nhất - đều là do virus gây ra. Bạn đã bao giờ bị cúm chưa? Và bị xong thì hẳn là bình phục được và sống khỏe, đúng chứ? Đó chính là tiến hóa đấy.


Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát? - Ảnh 2.

Tự cổ chí kim, có rất nhiều loại dịch bệnh nguy hiểm đến mức có thể giết chết vật chủ. Tuy nhiên, nếu đạt đến trạng thái lây lan trước khi vật chủ chết, thì nó không đến mức quá nguy hiểm để tồn tại trên đời. Bởi lẽ, quá trình tiến hóa sẽ không thể giảm bớt tính nguy hiểm nếu mầm bệnh vẫn còn khả năng lây lan.


Vậy tại sao chúng vẫn giết vật chủ của mình?


Về mặt lý thuyết, nếu một virus gây dịch bệnh mạnh đến mức giết chết vật chủ duy nhất của nó, cả hai sẽ tuyệt chủng. Như đại dịch Cái chết đen từng xóa sổ 60% dân số châu Âu vào thế kỷ 14 do khuẩn Yersinia peptis gây ra chẳng hạn, nó quá nguy hiểm nên giờ cũng biến mất rồi. Ngày nay chỉ còn một số chủng khuẩn tương tự nhưng cho triệu chứng nhẹ hơn rất nhiều còn tồn tại mà thôi.


Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát? - Ảnh 3.

Khuẩn gây ra đại dịch Cái chết đen đến giờ cũng không còn tồn tại


Còn một lý do nữa nữa, đó là rất nhiều dịch bệnh gây chết người thực chất bắt nguồn từ động vật, nghĩa là chúng còn có những vật chủ khác. Vấn đề nằm ở chỗ mầm bệnh không gây nguy hiểm cho các loài vật, nhưng lúc sang cơ thể người thì khác. Chúng có thể biến đổi mạnh và thậm chí giết chết chúng ta trước cả khi có khả năng lây lan.


Các loài động vật khi ấy sẽ được xem là "ổ chứa bệnh" - disease reservoir. Ngay cả khi loài người có thể tạo ra vaccine, chúng ta phải tiêm thuốc cho cả các "ổ chứa" mới mong diệt trừ tận gốc mầm bệnh, mà đây là điều không thực tế vì tốn quá nhiều chi phí. Cho đến nay, nhân loại mới giải quyết dứt điểm được dịch đậu mùa, vì nó không có các vật chủ là các loài vật khác. Và đôi khi, con người sẽ được xem là vật chủ cuối cùng, vì dịch bệnh dù nhiễm được sang chúng ta nhưng không thể tồn tại để lây lan.


Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát? - Ảnh 4.
Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát? - Ảnh 5.
Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát? - Ảnh 6.
Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát? - Ảnh 7.

Nhiều loài động vật được xem là "ổ mầm bệnh" cho con người


Bản thân con người cũng không nằm ngoài quy luật tiến hóa. Khi một dịch bệnh xuất hiện, không phải ai tiếp xúc cũng nhiễm, và không phải ai nhiễm cũng chết. Những người sống sót sẽ tạo ra kháng thể bên trong gene, rồi lưu truyền lại cho đời sau. Mà đôi khi, bộ gene ấy còn giúp chống lại những virus nguy hiểm khác nữa. Chẳng hạn, hiện tại có 10% dân số châu Âu miễn nhiễm với HIV, và đây được cho là hiệu quả của bộ gene giúp tổ tiên của họ sống sót qua đại dịch Cái chết đen.


Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát? - Ảnh 8.

Sự tiến hóa thực chất cũng không hoàn hảo. Tiến hóa không đi theo một con đường nào cụ thể, không phải lúc nào cũng giúp một sinh vật tốt lên, mà đôi khi lại là tai họa. Virus cũng vậy, nếu chúng tiến hóa để trở nên quá mạnh, đó cũng là cái kết cho chúng mà thôi.


Tham khảo: Forbes


Virus corona: Báo Mỹ lật tẩy những hướng dẫn phòng bệnh phi khoa học


Theo THEO TRÍ THỨC TRẺ Link bài gốc Copy link http://ttvn.toquoc.vn/gioi-tre/giai-dap-cua-chuyen-gia-harvard-tai-sao-cac-dich-benh-nhu-virus-corona-lai-giet-chet-nguoi-chung-tien-hoa-de-tu-sat-220205201043676.htm







Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat?


Virus, xet cho cung cung la loai song ky sinh. Chung can vat chu de sinh ton, vay tai sao chung lai "lam qua" den muc giet chet ca vat chu cua minh?



Dich viem phoi Vu Han (Trung Quoc) do virus corona 2019-nCov gay ra hien dang khien ca the gioi phai lo so. Cho den thoi diem hien tai, virus da giet chet hon 400 nguoi, lay nhiem cho tong cong hon 20.000 nguoi tai Trung Quoc cung 27 quoc gia va vung lanh tho khac.


Nhan dinh mot cach khach quan tu cac chuyen gia, nCov tai Vu Han du co toc do lan truyen nhanh, nhung may man la chua nguy hiem bang SARS, MERS hay nhieu dich benh dang so khac trong qua khu. Tham chi, co nhung dich benh tung giet den ca trieu nguoi, bien nhieu noi thanh nhung vung dat chet.


Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat? - Anh 1.

Nhung van de nam o cho, virus xet cho cung co the xem la mot loai ky sinh, sinh truong trong te bao cua sinh vat song. Chung can vat chu de sinh ton va lay lan, vay tai sao chung lai "lam qua" den muc giet chet luon vat chu cua minh? Chang le sau hang ti nam tien hoa, virus khong the nhan ra viec giet chet vat chu cung dong nghia voi hanh vi tu sat?


Chung ta se cung den voi dap an, qua cau tra loi cua Matan Shelomi - Cu nhan sinh hoc tu DH Harvard (Hoa Ky).


Tai sao cac chung benh virus khong nhan ra viec giet vat chu la tu sat? Thuc ra la co day!


Cam cum - ke ca nhung tran cum binh thuong nhat - deu la do virus gay ra. Ban da bao gio bi cum chua? Va bi xong thi han la binh phuc duoc va song khoe, dung chu? Do chinh la tien hoa day.


Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat? - Anh 2.

Tu co chi kim, co rat nhieu loai dich benh nguy hiem den muc co the giet chet vat chu. Tuy nhien, neu dat den trang thai lay lan truoc khi vat chu chet, thi no khong den muc qua nguy hiem de ton tai tren doi. Boi le, qua trinh tien hoa se khong the giam bot tinh nguy hiem neu mam benh van con kha nang lay lan.


Vay tai sao chung van giet vat chu cua minh?


Ve mat ly thuyet, neu mot virus gay dich benh manh den muc giet chet vat chu duy nhat cua no, ca hai se tuyet chung. Nhu dai dich Cai chet den tung xoa so 60% dan so chau Au vao the ky 14 do khuan Yersinia peptis gay ra chang han, no qua nguy hiem nen gio cung bien mat roi. Ngay nay chi con mot so chung khuan tuong tu nhung cho trieu chung nhe hon rat nhieu con ton tai ma thoi.


Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat? - Anh 3.

Khuan gay ra dai dich Cai chet den den gio cung khong con ton tai


Con mot ly do nua nua, do la rat nhieu dich benh gay chet nguoi thuc chat bat nguon tu dong vat, nghia la chung con co nhung vat chu khac. Van de nam o cho mam benh khong gay nguy hiem cho cac loai vat, nhung luc sang co the nguoi thi khac. Chung co the bien doi manh va tham chi giet chet chung ta truoc ca khi co kha nang lay lan.


Cac loai dong vat khi ay se duoc xem la "o chua benh" - disease reservoir. Ngay ca khi loai nguoi co the tao ra vaccine, chung ta phai tiem thuoc cho ca cac "o chua" moi mong diet tru tan goc mam benh, ma day la dieu khong thuc te vi ton qua nhieu chi phi. Cho den nay, nhan loai moi giai quyet dut diem duoc dich dau mua, vi no khong co cac vat chu la cac loai vat khac. Va doi khi, con nguoi se duoc xem la vat chu cuoi cung, vi dich benh du nhiem duoc sang chung ta nhung khong the ton tai de lay lan.


Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat? - Anh 4.
Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat? - Anh 5.
Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat? - Anh 6.
Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat? - Anh 7.

Nhieu loai dong vat duoc xem la "o mam benh" cho con nguoi


Ban than con nguoi cung khong nam ngoai quy luat tien hoa. Khi mot dich benh xuat hien, khong phai ai tiep xuc cung nhiem, va khong phai ai nhiem cung chet. Nhung nguoi song sot se tao ra khang the ben trong gene, roi luu truyen lai cho doi sau. Ma doi khi, bo gene ay con giup chong lai nhung virus nguy hiem khac nua. Chang han, hien tai co 10% dan so chau Au mien nhiem voi HIV, va day duoc cho la hieu qua cua bo gene giup to tien cua ho song sot qua dai dich Cai chet den.


Giai dap cua chuyen gia Harvard: Tai sao cac dich benh nhu virus corona lai giet chet nguoi? Chung tien hoa de... tu sat? - Anh 8.

Su tien hoa thuc chat cung khong hoan hao. Tien hoa khong di theo mot con duong nao cu the, khong phai luc nao cung giup mot sinh vat tot len, ma doi khi lai la tai hoa. Virus cung vay, neu chung tien hoa de tro nen qua manh, do cung la cai ket cho chung ma thoi.


Tham khao: Forbes


Virus corona: Bao My lat tay nhung huong dan phong benh phi khoa hoc


Theo THEO TRI THUC TRE Link bai goc Copy link http://ttvn.toquoc.vn/gioi-tre/giai-dap-cua-chuyen-gia-harvard-tai-sao-cac-dich-benh-nhu-virus-corona-lai-giet-chet-nguoi-chung-tien-hoa-de-tu-sat-220205201043676.htm

Giải đáp của chuyên gia Harvard: Tại sao các dịch bệnh như virus corona lại giết chết người? Chúng tiến hóa để... tự sát?

Virus, xét cho cùng cũng là loài sống ký sinh. Chúng cần vật chủ để sinh tồn, vậy tại sao chúng lại "làm quá" đến mức giết chết cả vật chủ của mình?
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: