Loài thằn lằn siêu "dị": Trông như con giun mọc tay, cả đời không cần thò mặt ra khỏi lòng đất mà vẫn "no cơm" như thường

Trừ phi bị nước mưa làm ngập hang, chúng sẽ không bao giờ mạo hiểm bò lên trên mặt đất.


Bán đảo Baja California là dải đất hẹp bị tách ra khỏi lục địa Châu Mỹ cách đây khoảng 5,3 triệu năm.


Hầu hết đất đai của Baja California đều là sa mạc, được chia thành 4 khu vực chính là sa mạc San Felipe, sa mạc Bờ biển Trung tâm, sa mạc Vizcaíno và sa mạc đồng bằng Magdalena.


Cằn cỗi nhưng độc đáo


Nhìn bề ngoài, Baja California rất vắng vẻ và cằn cỗi. Phần lớn 143.390 km2 diện tích của nó đều là đất cát sa mạc khô khốc, lổm ngổm gốc cây bụi cây xơ xác, cháy nắng. Họa hoằn lắm mới có chỗ nổi lên vài cụm xương rồng, điểm xuyết đôi ba chấm xanh tươi mát giữa cái nắng gắt.


Và giữa sa mạc ấy có loài vật kỳ lạ với ngoại hình giống giun rắn nhưng lại... có chân. Chúng có tên Bipes biporus, hay còn gọi tắt là Bipes hoặc thằn lằn giun.


Về cơ bản thì Bipes là một nhánh của nhà Amphisbaenia, phân loài bò sát đặc trưng bởi tứ chi bị teo biến. Trên thế giới chi có đúng 4 phân nhánh của Amphisbaenia là vẫn còn có chân. Bipes là một trong số đó. Chúng thường được phát hiện ở Baja California.


Loài thằn lằn siêu dị: Trông như con giun mọc tay, cả đời không cần thò mặt ra khỏi lòng đất mà vẫn no cơm như thường - Ảnh 1.

Mặc dù là động vật đặc hữu của Baja California, cũng không đến nỗi là loài đang trên đà tuyệt chủng, nhưng Bipes vẫn cực kỳ khó gặp. Suốt cả đời, chúng trú ẩn trong hang. Trừ khi bị ngập nước, loài sinh vật này tuyệt đối không mạo hiểm thò đầu ra ngoài. Mà sa mạc thì mấy khi lại bị lụt.


Đôi mắt vô dụng nhưng bộ vuốt thì tuyệt vời


Không như phần lớn các phân nhánh của nhà Amphisbaenia đều không chân, không mắt, Bipes có đủ cả mắt lẫn chân. Tuy nhiên, cặp mắt của chúng cũng thuộc dạng "chỉ để làm cảnh".


Mắt của Bipes nhỏ xíu, màu đen nhạt, nhìn giống như một chấm nhỏ được vẽ bằng đầu bút chì. Có lẽ cũng vì cặp mắt nhìn giống nốt ruồi hơn là con ngươi này mà nó mới được gọi là thằn lằn nốt ruồi Mexico.


Thực ra thì mắt thằn lằn giun không đến nỗi mù, nhưng cũng chẳng để làm gì. Suốt cả đời, chủ nhân của nó hết lần mò trong lòng đất tối đen lại đánh hơi tìm thức ăn bằng cái lưỡi như mọi nhà bò sát khác, nên không dùng đến mắt. Thành ra chúng có cũng như không.


Ngược lại, đôi chi trước với 10 cái vuốt sắc khỏe thì đặc biệt hữu ích. Bipes có lớp da màu hồng, được phân đoạn tương tự như giun đất. Chúng di chuyển bằng cách co rút các phân đoạn này. Ở trong lòng đất, chúng dùng cặp chân trước chắc khỏe cần mẫn bới đất đào hang. Hai chân sau, có lẽ vì không cần thiết nên đã tiêu biến từ lâu.


Loài thằn lằn siêu dị: Trông như con giun mọc tay, cả đời không cần thò mặt ra khỏi lòng đất mà vẫn no cơm như thường - Ảnh 2.

Bipes có cơ thể dài từ 18-24cm nhưng lại chỉ "mập" có 6-7mm. Chúng không nhất thiết phải đào hang to, nhưng bắt buộc phải làm tổ dài.


Kiếm ăn trong lòng đất: Chuyện đã dễ lại còn an toàn


Thường thì một Bipes có thể sống từ 1-2 năm. Chúng thuộc loài ăn thịt, thích xơi kiến, mối, côn trùng, ấu trùng, giun đất... nói chung là tất tần tật những loài có kích thước nhỏ hơn tóm được.


Thuận lợi là dưới lòng đất lại có tất cả những gì loài thằn lằn này cần. Trong khi các họ hàng kiếm ăn trên mặt đất của chúng phải lo trốn tránh, Bipes lại tuyệt đối an toàn. Nhờ cái hang lắt léo, phức tạp và cơ thể dài, chúng cùng lắm cũng chỉ cần "thí" một đoạn đuôi là sống sót.


Loài thằn lằn siêu dị: Trông như con giun mọc tay, cả đời không cần thò mặt ra khỏi lòng đất mà vẫn no cơm như thường - Ảnh 3.

Nhờ trốn dưới hang sâu nên chúng tránh được số phận làm mồi cho kẻ khác như phần đông các loài thằn lằn


Thực chất thì rất khó để cho Bipes bắt được kiến hay mối ở trên mặt đất, vì con mồi thì nhanh mà chúng lại chậm chạp. Nhưng khi ở dưới lòng đất, Bipes là "vua tốc độ". Vốn dĩ, đất cát sa mạc luôn khô, bở, không thể làm khó cặp chi trước đầy vuốt. Sử dụng đôi chân như mái chèo, thằn lằn nốt ruồi Mexico "bơi" trong đất một cách dễ dàng.


Buổi sáng, khi tiết trời còn mát mẻ, chúng "ngoi" lên gần bề mặt. Cái nắng vừa chớm gay gắt, chúng đã vội "lặn" xuống sâu. Đôi khi, chúng cũng trốn ngay dưới rễ cây hoặc khúc gỗ mục. Chỉ có điều là dù thế nào, chúng vẫn đảm bảo không phơi mình ra ngoài trời.


Vẫn còn nhiều bí ẩn


Bipes là loài đẻ trứng. Tới mùa sinh sản, thường rơi vào khoảng giữa hè, con cái sẽ đẻ từ 1-4 trứng và nở sau khoảng 2 tháng. Tất nhiên, toàn bộ quá trình đều diễn tiến trong lòng đất.


Nhưng nhà thằn lằn giun này hấp dẫn nhau như thế nào, giao phối ra sao thì các nhà nghiên cứu vẫn chưa quan sát được.


Thêm vào đó, họ cũng chưa xác định được phạm vi cư trú và như thói quen lựa chọn vị trí sinh tồn của loài này. Ngay cả việc chúng có di cư không, và có thì là vì nguyên nhân gì cũng hãy còn là một bí ẩn.


Với Bipes, ẩn mình trong lòng đất là chiến thuật sinh tồn tuyệt vời. Nhưng với các nhà nghiên cứu, việc chúng cả đời không cần ra khỏi hang là một thách thức khám phá không dễ gì khai mở.


Tham khảo Atlas Obscura


Liên Hợp Quốc cảnh báo: 1 triệu loài sinh vật có nguy cơ tuyệt chủng do bàn tay con người









Loai than lan sieu "di": Trong nhu con giun moc tay, ca doi khong can tho mat ra khoi long dat ma van "no com" nhu thuong


Tru phi bi nuoc mua lam ngap hang, chung se khong bao gio mao hiem bo len tren mat dat.


Ban dao Baja California la dai dat hep bi tach ra khoi luc dia Chau My cach day khoang 5,3 trieu nam.


Hau het dat dai cua Baja California deu la sa mac, duoc chia thanh 4 khu vuc chinh la sa mac San Felipe, sa mac Bo bien Trung tam, sa mac Vizcaino va sa mac dong bang Magdalena.


Can coi nhung doc dao


Nhin be ngoai, Baja California rat vang ve va can coi. Phan lon 143.390 km2 dien tich cua no deu la dat cat sa mac kho khoc, lom ngom goc cay bui cay xo xac, chay nang. Hoa hoan lam moi co cho noi len vai cum xuong rong, diem xuyet doi ba cham xanh tuoi mat giua cai nang gat.


Va giua sa mac ay co loai vat ky la voi ngoai hinh giong giun ran nhung lai... co chan. Chung co ten Bipes biporus, hay con goi tat la Bipes hoac than lan giun.


Ve co ban thi Bipes la mot nhanh cua nha Amphisbaenia, phan loai bo sat dac trung boi tu chi bi teo bien. Tren the gioi chi co dung 4 phan nhanh cua Amphisbaenia la van con co chan. Bipes la mot trong so do. Chung thuong duoc phat hien o Baja California.


Loai than lan sieu di: Trong nhu con giun moc tay, ca doi khong can tho mat ra khoi long dat ma van no com nhu thuong - Anh 1.

Mac du la dong vat dac huu cua Baja California, cung khong den noi la loai dang tren da tuyet chung, nhung Bipes van cuc ky kho gap. Suot ca doi, chung tru an trong hang. Tru khi bi ngap nuoc, loai sinh vat nay tuyet doi khong mao hiem tho dau ra ngoai. Ma sa mac thi may khi lai bi lut.


Doi mat vo dung nhung bo vuot thi tuyet voi


Khong nhu phan lon cac phan nhanh cua nha Amphisbaenia deu khong chan, khong mat, Bipes co du ca mat lan chan. Tuy nhien, cap mat cua chung cung thuoc dang "chi de lam canh".


Mat cua Bipes nho xiu, mau den nhat, nhin giong nhu mot cham nho duoc ve bang dau but chi. Co le cung vi cap mat nhin giong not ruoi hon la con nguoi nay ma no moi duoc goi la than lan not ruoi Mexico.


Thuc ra thi mat than lan giun khong den noi mu, nhung cung chang de lam gi. Suot ca doi, chu nhan cua no het lan mo trong long dat toi den lai danh hoi tim thuc an bang cai luoi nhu moi nha bo sat khac, nen khong dung den mat. Thanh ra chung co cung nhu khong.


Nguoc lai, doi chi truoc voi 10 cai vuot sac khoe thi dac biet huu ich. Bipes co lop da mau hong, duoc phan doan tuong tu nhu giun dat. Chung di chuyen bang cach co rut cac phan doan nay. O trong long dat, chung dung cap chan truoc chac khoe can man boi dat dao hang. Hai chan sau, co le vi khong can thiet nen da tieu bien tu lau.


Loai than lan sieu di: Trong nhu con giun moc tay, ca doi khong can tho mat ra khoi long dat ma van no com nhu thuong - Anh 2.

Bipes co co the dai tu 18-24cm nhung lai chi "map" co 6-7mm. Chung khong nhat thiet phai dao hang to, nhung bat buoc phai lam to dai.


Kiem an trong long dat: Chuyen da de lai con an toan


Thuong thi mot Bipes co the song tu 1-2 nam. Chung thuoc loai an thit, thich xoi kien, moi, con trung, au trung, giun dat... noi chung la tat tan tat nhung loai co kich thuoc nho hon tom duoc.


Thuan loi la duoi long dat lai co tat ca nhung gi loai than lan nay can. Trong khi cac ho hang kiem an tren mat dat cua chung phai lo tron tranh, Bipes lai tuyet doi an toan. Nho cai hang lat leo, phuc tap va co the dai, chung cung lam cung chi can "thi" mot doan duoi la song sot.


Loai than lan sieu di: Trong nhu con giun moc tay, ca doi khong can tho mat ra khoi long dat ma van no com nhu thuong - Anh 3.

Nho tron duoi hang sau nen chung tranh duoc so phan lam moi cho ke khac nhu phan dong cac loai than lan


Thuc chat thi rat kho de cho Bipes bat duoc kien hay moi o tren mat dat, vi con moi thi nhanh ma chung lai cham chap. Nhung khi o duoi long dat, Bipes la "vua toc do". Von di, dat cat sa mac luon kho, bo, khong the lam kho cap chi truoc day vuot. Su dung doi chan nhu mai cheo, than lan not ruoi Mexico "boi" trong dat mot cach de dang.


Buoi sang, khi tiet troi con mat me, chung "ngoi" len gan be mat. Cai nang vua chom gay gat, chung da voi "lan" xuong sau. Doi khi, chung cung tron ngay duoi re cay hoac khuc go muc. Chi co dieu la du the nao, chung van dam bao khong phoi minh ra ngoai troi.


Van con nhieu bi an


Bipes la loai de trung. Toi mua sinh san, thuong roi vao khoang giua he, con cai se de tu 1-4 trung va no sau khoang 2 thang. Tat nhien, toan bo qua trinh deu dien tien trong long dat.


Nhung nha than lan giun nay hap dan nhau nhu the nao, giao phoi ra sao thi cac nha nghien cuu van chua quan sat duoc.


Them vao do, ho cung chua xac dinh duoc pham vi cu tru va nhu thoi quen lua chon vi tri sinh ton cua loai nay. Ngay ca viec chung co di cu khong, va co thi la vi nguyen nhan gi cung hay con la mot bi an.


Voi Bipes, an minh trong long dat la chien thuat sinh ton tuyet voi. Nhung voi cac nha nghien cuu, viec chung ca doi khong can ra khoi hang la mot thach thuc kham pha khong de gi khai mo.


Tham khao Atlas Obscura


Lien Hop Quoc canh bao: 1 trieu loai sinh vat co nguy co tuyet chung do ban tay con nguoi


Loài thằn lằn siêu "dị": Trông như con giun mọc tay, cả đời không cần thò mặt ra khỏi lòng đất mà vẫn "no cơm" như thường

Trừ phi bị nước mưa làm ngập hang, chúng sẽ không bao giờ mạo hiểm bò lên trên mặt đất.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá: