Liệu déjà vu có khiến ai đó đoán trước được tương lai?

Các nhà khoa học có thể kích hoạt những cơn déjà vu nhân tạo để kiểm tra điều này.


Hầu hết tất cả chúng ta đều đã từng trải nghiệm déjà vu – một cảm giác kỳ quặc và bất ngờ khi nhận ra một bối cảnh mới lại hết sức quen thuộc.


Bạn có thể bước vào một căn phòng, hay tới một địa điểm nào đó lần đầu tiên, mà ngỡ mình từng ở đây rồi. Hoặc bạn cảm thấy mình vừa lặp lại một đoạn hội thoại y hệt những gì đã nói trong quá khứ, cứ như bạn đã từng nói đúng câu chuyện này với đúng người này.


Còn điều kì lạ nào khác nữa, nhiều người bị déjà vu tin rằng mình có khả năng dự doán được tương lai. Thường thì họ sẽ đoán sau cánh cửa tiếp theo của căn phòng đó là gì? Hoặc câu tiếp theo mà người đang nói chuyện với họ sẽ nói.



Liệu người trải nghiệm déjà vu có đoán trước được tương lai?

Liệu người trải nghiệm déjà vu có đoán trước được tương lai?


Déjà vu - tiếng Pháp nghĩa là "đã nhìn thấy". Nó kì lạ đến nỗi tất cả những gì khoa học có thể làm để giải thích về nó là đưa ra 3 giả thuyết. Chưa có kiểm chứng xác đáng nào để chứng minh giả thuyết nào trong số này là đúng.


Bởi vậy, vẫn có chỗ cho những lời giải thích kiểu như: Déjà vu là một năng lực siêu nhiên, là việc lạc vào một vũ trụ song song, là phản chiếu của hình ảnh từ kiếp trước. Và bởi nhiều người trải nghiệm déjà vu cảm thấy một cách rõ rệt rằng họ biết trước tương lai, những lời giải thích huyền học này càng phổ biến.


Nhưng Anne Cleary, một nhà tâm lý học tại Đại học Bang Colorado, Mỹ đã thiết lập được một thí nghiệm để đập tan suy nghĩ đó. Nó đã chứng minh niềm tin dự đoán được tương lai trong déjà vu thực chất chỉ là một cảm giác.


Khi một người déjà vu dự đoán tương lai, họ không làm tốt hơn so với việc đoán mò. Chỉ là họ tin tưởng vào dự đoán của mình hơn mà thôi.


Nghiên cứu trên 298 tình nguyện viên của Cleary được đăng trên tạp chí Psychological Science. Trong đó, cô đã sử dụng trò chơi The Sims để tạo nên các nhóm hoạt cảnh có bố cục không gian giống nhau. Các đồ vật theo chủ đề khác nhau, được xếp ở các vị trí giống hệt. Ví dụ như bãi phế liệu và khu vườn dưới đây:


Liệu déjà vu có khiến ai đó đoán trước được tương lai?

Trong các nghiên cứu trước, những bố cục trùng lặp như vậy đã thể hiện sự hiệu quả trong việc kích hoạt cảm giác déjà vu. Vì vậy, Cleary muốn sử dụng nó để tạo ra những cơn déjà vu nhân tạo cho tình nguyện viên.


“Chúng ta không thể nhớ một cách có ý thức bối cảnh trước đây mình từng trải qua, nhưng bộ não của chúng ta nhận ra sự giống nhau", Cleary nói.


"Giả thuyết trước đây của tôi cho rằng déjà vu là một biểu hiện đặc biệt của sự quen thuộc. Bạn cảm thấy quen thuộc trong tình huống lẽ ra bạn phải lạ lẫm, và đó là lý do tại sao déjà vu làm mọi người hoảng hồn và ấn tượng”.


Trong thí nghiệm của Cleary với game The Sims, các tình nguyện viên sẽ được xem những đoạn video ở góc nhìn thứ nhất, thể hiện 1 nhân vật đang đi qua các bố cục của 1 bối cảnh. Tiếp theo, tình nguyện viên được cho xem video khác với bối cảnh thứ 2.


Ở một phân đoạn của video này, kịch bản di chuyển của nó lặp lại y hệt một đoạn trong video đầu tiên. Tại một nút thắt quan trọng, đoạn video được cho dừng lại. Các nhà khoa học sẽ hỏi tình nguyện viên có trải nghiệm déjà vu hay không. Và nếu có, họ được cho đoán xem ở lối rẽ tiếp theo, nhân vật sẽ đi theo hướng nào.


Kết quả, những hoạt cảnh chiếu lại trong trò chơi The sims đã khiến một nửa số người tham gia gặp déjà vu. Phản ứng với câu hỏi về việc dự đoán hướng đi sắp tới, nhóm những người báo cáo cảm giác déjà vu này cũng thể hiện sự chắc chắn hơn nhóm không gặp hiện tượng này.


Tuy nhiên, dự đoán của họ không hề chính xác để vượt qua được mức suy đoán ngẫu nhiên, hay nói cách khác là đoán mò. Bởi vậy, các nhà nghiên cứu kết luận rằng cảm giác đoán được tương lai khi bị déjà vu chỉ là cảm giác ảo. Nó ko xuất phát từ kí ức thực của họ.



Déjà vu có thể được kích hoạt bằng những kí ức tương tự như thế này

Déjà vu có thể được kích hoạt bằng những kí ức tương tự như thế này


Hiện tại, nhóm nghiên cứu của Cleary đang thiết kế các thí nghiệm sâu hơn để tiếp tục nghiên cứu về déjà vu. Cô là một trong những nhà khoa học hiếm hoi trên thế giới nghiên cứu về hiện tượng bí ẩn này.


“Tôi nghĩ mọi người đưa ra những giả thuyết tâm linh về déjà vu là vì nó vẫn còn là một trải nghiệm bí ẩn và mang tính chủ quan”, Cleary nói.


“Ngay cả những nhà khoa học không tin về kiếp trước cũng hỏi nhỏ tôi, ‘Cô có thể giải thích tại sao tôi lại có trải nghiệm này hay không?’. Và mọi người thường tìm kiếm các lời giải thích ở khắp mọi nơi. Nhưng nếu bạn là một nhà khoa học, bạn sẽ tìm kiếm một lời giải thích logic, về lí do tại sao bạn lại có trải nghiệm kì lạ này”.


Tham khảo Sciencealert, Sciencedaily, Psychologytoday


Giải ngố về Déjà vu: Cảm giác kỳ lạ khi một thực tại được trải nghiệm tới hai lần







Lieu deja vu co khien ai do doan truoc duoc tuong lai?


Cac nha khoa hoc co the kich hoat nhung con deja vu nhan tao de kiem tra dieu nay.


Hau het tat ca chung ta deu da tung trai nghiem deja vu – mot cam giac ky quac va bat ngo khi nhan ra mot boi canh moi lai het suc quen thuoc.


Ban co the buoc vao mot can phong, hay toi mot dia diem nao do lan dau tien, ma ngo minh tung o day roi. Hoac ban cam thay minh vua lap lai mot doan hoi thoai y het nhung gi da noi trong qua khu, cu nhu ban da tung noi dung cau chuyen nay voi dung nguoi nay.


Con dieu ki la nao khac nua, nhieu nguoi bi deja vu tin rang minh co kha nang du doan duoc tuong lai. Thuong thi ho se doan sau canh cua tiep theo cua can phong do la gi? Hoac cau tiep theo ma nguoi dang noi chuyen voi ho se noi.



Lieu nguoi trai nghiem deja vu co doan truoc duoc tuong lai?

Lieu nguoi trai nghiem deja vu co doan truoc duoc tuong lai?


Deja vu - tieng Phap nghia la "da nhin thay". No ki la den noi tat ca nhung gi khoa hoc co the lam de giai thich ve no la dua ra 3 gia thuyet. Chua co kiem chung xac dang nao de chung minh gia thuyet nao trong so nay la dung.


Boi vay, van co cho cho nhung loi giai thich kieu nhu: Deja vu la mot nang luc sieu nhien, la viec lac vao mot vu tru song song, la phan chieu cua hinh anh tu kiep truoc. Va boi nhieu nguoi trai nghiem deja vu cam thay mot cach ro ret rang ho biet truoc tuong lai, nhung loi giai thich huyen hoc nay cang pho bien.


Nhung Anne Cleary, mot nha tam ly hoc tai Dai hoc Bang Colorado, My da thiet lap duoc mot thi nghiem de dap tan suy nghi do. No da chung minh niem tin du doan duoc tuong lai trong deja vu thuc chat chi la mot cam giac.


Khi mot nguoi deja vu du doan tuong lai, ho khong lam tot hon so voi viec doan mo. Chi la ho tin tuong vao du doan cua minh hon ma thoi.


Nghien cuu tren 298 tinh nguyen vien cua Cleary duoc dang tren tap chi Psychological Science. Trong do, co da su dung tro choi The Sims de tao nen cac nhom hoat canh co bo cuc khong gian giong nhau. Cac do vat theo chu de khac nhau, duoc xep o cac vi tri giong het. Vi du nhu bai phe lieu va khu vuon duoi day:


Lieu deja vu co khien ai do doan truoc duoc tuong lai?

Trong cac nghien cuu truoc, nhung bo cuc trung lap nhu vay da the hien su hieu qua trong viec kich hoat cam giac deja vu. Vi vay, Cleary muon su dung no de tao ra nhung con deja vu nhan tao cho tinh nguyen vien.


“Chung ta khong the nho mot cach co y thuc boi canh truoc day minh tung trai qua, nhung bo nao cua chung ta nhan ra su giong nhau", Cleary noi.


"Gia thuyet truoc day cua toi cho rang deja vu la mot bieu hien dac biet cua su quen thuoc. Ban cam thay quen thuoc trong tinh huong le ra ban phai la lam, va do la ly do tai sao deja vu lam moi nguoi hoang hon va an tuong”.


Trong thi nghiem cua Cleary voi game The Sims, cac tinh nguyen vien se duoc xem nhung doan video o goc nhin thu nhat, the hien 1 nhan vat dang di qua cac bo cuc cua 1 boi canh. Tiep theo, tinh nguyen vien duoc cho xem video khac voi boi canh thu 2.


O mot phan doan cua video nay, kich ban di chuyen cua no lap lai y het mot doan trong video dau tien. Tai mot nut that quan trong, doan video duoc cho dung lai. Cac nha khoa hoc se hoi tinh nguyen vien co trai nghiem deja vu hay khong. Va neu co, ho duoc cho doan xem o loi re tiep theo, nhan vat se di theo huong nao.


Ket qua, nhung hoat canh chieu lai trong tro choi The sims da khien mot nua so nguoi tham gia gap deja vu. Phan ung voi cau hoi ve viec du doan huong di sap toi, nhom nhung nguoi bao cao cam giac deja vu nay cung the hien su chac chan hon nhom khong gap hien tuong nay.


Tuy nhien, du doan cua ho khong he chinh xac de vuot qua duoc muc suy doan ngau nhien, hay noi cach khac la doan mo. Boi vay, cac nha nghien cuu ket luan rang cam giac doan duoc tuong lai khi bi deja vu chi la cam giac ao. No ko xuat phat tu ki uc thuc cua ho.



Deja vu co the duoc kich hoat bang nhung ki uc tuong tu nhu the nay

Deja vu co the duoc kich hoat bang nhung ki uc tuong tu nhu the nay


Hien tai, nhom nghien cuu cua Cleary dang thiet ke cac thi nghiem sau hon de tiep tuc nghien cuu ve deja vu. Co la mot trong nhung nha khoa hoc hiem hoi tren the gioi nghien cuu ve hien tuong bi an nay.


“Toi nghi moi nguoi dua ra nhung gia thuyet tam linh ve deja vu la vi no van con la mot trai nghiem bi an va mang tinh chu quan”, Cleary noi.


“Ngay ca nhung nha khoa hoc khong tin ve kiep truoc cung hoi nho toi, ‘Co co the giai thich tai sao toi lai co trai nghiem nay hay khong?’. Va moi nguoi thuong tim kiem cac loi giai thich o khap moi noi. Nhung neu ban la mot nha khoa hoc, ban se tim kiem mot loi giai thich logic, ve li do tai sao ban lai co trai nghiem ki la nay”.


Tham khao Sciencealert, Sciencedaily, Psychologytoday


Giai ngo ve Deja vu: Cam giac ky la khi mot thuc tai duoc trai nghiem toi hai lan

Liệu déjà vu có khiến ai đó đoán trước được tương lai?

Các nhà khoa học có thể kích hoạt những cơn déjà vu nhân tạo để kiểm tra điều này.
Giới thiệu cho bạn bè
  • gplus
  • pinterest

Bình luận

Đăng bình luận

Đánh giá